{"id":1,"version":164,"words":2172,"updated_at":"2026-11-20T14:51:32.049Z","series":{"id":1,"name":"De Levensboom"},"world_rev":"2026-11-19T20:58:40.786Z","S":{"summoned":true,"lens":"shape","ch":1,"cur":11,"stop":"p10","scope":"chapter","focusMark":null,"person":"Gerrit","place":1003,"whisper":true,"n":1006,"shape":{"book":{"title":"De Zoektocht naar de Levensboom","purpose":"Een koopman van de VOC zoekt in 1649 een stad van goud en een boom die het leven schenkt, en komt met lege handen thuis bij de Bron."}},"parts":[{"title":"Deel Een · Verwondering","purpose":"Overvloed, orde en een boom die zich niet laat tekenen."},{"title":"Deel Twee · Loslaten","purpose":"Wat hem zeker maakte, valt weg. Niet uit wanhoop, uit helderheid."},{"title":"Deel Drie · Ontvangen","purpose":"Hij komt met lege handen aan en vindt een plaats die al voor hem klaarstond."}],"chapters":[{"no":"Hoofdstuk Een","title":"Eerste Voet aan Land","part":0,"purpose":"Er is een verhaal, en het begint met overvloed die hij niet zocht."},{"no":"Hoofdstuk Twee","title":"De Zoektocht","part":0,"purpose":"Iemand heeft hier gewerkt. Een gids en een boom zonder naam."},{"no":"Hoofdstuk Drie","title":"De Ontluistering","part":1,"purpose":"Zijn kaarten falen. Hij leert volgen en laat los."},{"no":"Hoofdstuk Vier","title":"Nieuw hoofdstuk","part":1,"purpose":""},{"no":"Hoofdstuk Vijf","title":"De Ontmoeting","part":2,"purpose":"Lege handen worden ontvangen. De Tuinman is steeds net hier geweest."},{"no":"Hoofdstuk Zes","title":"Ir HaShomer","part":2,"purpose":"Herkenning, naamgeving en thuiskomen."},{"no":"Hoofdstuk Zeven","title":"Een Plaats aan de Tafel","part":2,"purpose":"De naam en de uitnodiging. Een plaats aan de tafel."}],"scenes":[{"ch":0,"title":"Er ligt hier een verhaal","purpose":"Zeggen dat er een verhaal is, zonder het te vertellen.","day":1,"moon":0.43,"weather":"Het welkomstbord bij de ingang, warme vochtige lucht","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":0,"title":"Nieuwe scène","purpose":"","day":1,"moon":0.43,"weather":"","asleep":false,"status":"idea","layer":1},{"ch":0,"title":"De Eerste Landing","purpose":"Overvloed waar hij wildernis verwachtte. Verbonden en bron als botanisch feit.","day":1,"moon":0.43,"weather":"Dageraad aan de onbekende kust, groen licht","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":1,"title":"Een Hand die Verzorgt","purpose":"Orde is zorg. Saya alleen als spoor.","day":15,"moon":0.905,"weather":"Laat middaglicht aan de handelspost","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":1,"title":"De Boom die Ik Niet Kon Tekenen","purpose":"De boom als raadsel. De lege naamregel.","day":20,"moon":0.074,"weather":"Gespikkeld licht, dieper in de tuin","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":2,"title":"Mijn Kaarten Begeven Het","purpose":"Zijn kaarten falen. Hier valt niets te grijpen.","day":30,"moon":0.413,"weather":"Zongebleekte canyon, geen vogels","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":2,"title":"Een Kind Bracht Mij Water","purpose":"Een kind geeft hem het leven terug. Het water wijst vooruit.","day":33,"moon":0.515,"weather":"Het droge rivierdal, middaghitte","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":2,"title":"Het Vuur en het Afscheid","purpose":"Het contract brandt. Saya wijst en blijft staan.","day":35,"moon":0.583,"weather":"Schemering aan de grens van de woestijn","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":3,"title":"Nieuwe scène","purpose":"","day":35,"moon":0.583,"weather":"","asleep":false,"status":"idea","layer":1},{"ch":4,"title":"De Kop Stond Reeds Klaar","purpose":"Lege handen, een kop die al klaarstond. Bron in de marge.","day":38,"moon":0.684,"weather":"De oase, het geluid van water","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":4,"title":"De Tuinman die Ik Nimmer Zag","purpose":"De Tuinman, steeds net gemist. Het teken.","day":39,"moon":0.718,"weather":"Ochtend bij de werkbank, de gieter druppelt","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":5,"title":"Ik Had Hem de Hele Reis Reeds Gezien","purpose":"Herkenning zonder naam. Hij ziet omhoog.","day":40,"moon":0.752,"weather":"Gouden avondlicht voor de poort","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":5,"title":"De Stad der Bewaarders","purpose":"Ir HaShomer. De boom krijgt zijn naam.","day":41,"moon":0.786,"weather":"Open en licht, zilvergrijs blad","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":5,"title":"De Betekenis van de Boom","purpose":"De pen gaat neer. Verbonden en bron komen thuis.","day":42,"moon":0.82,"weather":"Laag warm licht aan de voet van de boom","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":6,"title":"Een Uitnodiging","purpose":"De naam wordt uitgesproken. De uitnodiging, zonder druk.","day":42,"moon":0.82,"weather":"Licht door de kroon, de lezer in het midden","asleep":false,"status":"draft","layer":1},{"ch":6,"title":"Voor wie het wil uitspreken","purpose":"De woorden aangereikt. De bladzijde is van de lezer.","day":42,"moon":0.82,"weather":"Een stille hoek met een bank","asleep":false,"status":"draft","layer":1}],"anchors":{"a1":{"marks":["de gouden stad","de zoektocht naar de gouden stad"],"note":"De belofte van het hele bord: dit is wat hij zocht, niet wat hij vindt."},"a2":{"marks":["woordzaaiing"],"note":"Het enige bord dat de tuin zelf aanwijst. Daarna nooit meer."},"a3":{"marks":["drempel","spiegel"],"note":"Ontleend aan bord één, waar Gerrit het van zichzelf schrijft. Hier wordt de reis aan de lezer overgedragen."},"a4":{"marks":["Gerrit","zeker van zichzelf","de zoektocht naar de gouden stad"],"note":"Wat hij meebracht. Alles wat volgt maakt dit stuk."},"a5":{"marks":["overvloed","woordzaaiing"],"note":""},"a6":{"marks":["gemeenschap","woordzaaiing"],"note":""},"a7":{"marks":["verbonden","woordzaaiing"],"note":"Als botanisch feit gezaaid. Keert terug in de Betekenis van de Boom als persoonlijke conclusie."},"a8":{"marks":["bron","woordzaaiing","verbonden met de Bron"],"note":"Het hart van de woordenreeks. Nooit uitleggen."},"a9":{"marks":["Gerrit","spiegel","drempel"],"note":""},"a10":{"marks":["Gerrit","tekenaar","de gouden stad"],"note":"Eerste barst: de fascinatie wint het van de ambitie."},"a11":{"marks":["bewerken en verzorgen"],"note":""},"a12":{"marks":["bewerken en verzorgen","woordzaaiing"],"note":"Genesis 2:15, stil. Voltooit zijn boog pas in Ir HaShomer."},"a13":{"marks":["Saya"],"note":"Zij verschijnt nooit rechtstreeks. Alleen via wat Gerrit opschrijft."},"a14":{"marks":["Saya","bewerken en verzorgen"],"note":""},"a15":{"marks":["Gerrit","verbonden met de Bron"],"note":""},"a16":{"marks":["de boom zonder naam","verbonden met de Bron"],"note":""},"a17":{"marks":["de boom zonder naam","Gerrit","tekenaar"],"note":""},"a18":{"marks":["de boom zonder naam","de lege regel"],"note":"De lege naamregel is een motief. Hij wordt omcirkeld bij de poort en gevuld in Ir HaShomer."},"a19":{"marks":["Saya","bron","de boom zonder naam"],"note":"Saya zegt meer dan zij uitlegt. Laat dit dubbelzinnig staan.","readings":["Een plantkundige waarheid.","Een zin over de boom.","Een zin over Wie de boom laat groeien."]},"a20":{"marks":["Saya","zwijgen"],"note":""},"a21":{"marks":["Gerrit","zeker van zichzelf","de zoektocht naar de gouden stad"],"note":"Het middenpunt begint. Zijn instrumenten zijn zijn identiteit."},"a22":{"marks":["Saya","wijst alleen"],"note":""},"a23":{"marks":["Gerrit","grijpen","zeker van zichzelf"],"note":""},"a24":{"marks":["grijpen","vasthouden en loslaten"],"note":"Universeel. Geen geestelijk kader nodig."},"a25":{"marks":["dorst","Gerrit"],"note":""},"a26":{"marks":["het kind","bron","dorst"],"note":""},"a27":{"marks":["het kind","Gerrit"],"note":"De nederigste regel van de serie."},"a28":{"marks":["het kind","dorst"],"note":"Lost de dorst bewust niet op. De oase is pas in de Ontmoeting."},"a29":{"marks":["Gerrit","leert volgen"],"note":""},"a30":{"marks":["Gerrit","het contract","vasthouden en loslaten"],"note":"Niet uit wanhoop. Uit helderheid. Hij verbrandt zijn verlangen om te bezitten, niet zijn vak."},"a31":{"marks":["het contract"],"note":""},"a32":{"marks":["vasthouden en loslaten","Gerrit"],"note":""},"a33":{"marks":["vasthouden en loslaten","woordzaaiing"],"note":""},"a34":{"marks":["Saya","de kruik"],"note":""},"a35":{"marks":["Saya","wijst alleen","drempel"],"note":"Haar laatste spoor. Zij komt in geen later bord terug.","readings":["Zij laat hem in de steek.","Zij wijst naar de Bruidegom, zonder de ontmoeting te vervangen."]},"a36":{"marks":["Saya","wijst alleen","zwijgen"],"note":""},"a37":{"marks":["Gerrit","lege handen","ontvangen"],"note":"De loslating van de woestijn wordt hier betaald."},"a38":{"marks":["gemeenschap","de bewaarders"],"note":""},"a39":{"marks":["de kop","ontvangen","De Tuinman"],"note":"Matteüs 11 en Psalm 23. Gevoeld, nooit genoemd."},"a40":{"marks":["rusten","ontvangen"],"note":""},"a41":{"marks":["de kruik","bron"],"note":""},"a42":{"marks":["De Tuinman","de kruik"],"note":""},"a43":{"marks":["De Tuinman","bron","verbonden met de Bron"],"note":"Eerste verschijning van de warmere hand."},"a44":{"marks":["De Tuinman","net gemist"],"note":""},"a45":{"marks":["De Tuinman","net gemist"],"note":""},"a46":{"marks":["de pot"],"note":"Het levende ankerpunt voor wie terugkomt."},"a47":{"marks":["Gerrit","de pot"],"note":""},"a48":{"marks":["het teken","De Tuinman"],"note":"ישוע. Geen vertaling hier.","readings":["Een merk van de maker van de werkbank.","Een naam die later uitgesproken wordt."]},"a49":{"marks":["De Tuinman","geven","geeft weg"],"note":""},"a50":{"marks":["De Tuinman","ontvangen","woordzaaiing"],"note":""},"a51":{"marks":["de boom zonder naam","Gerrit"],"note":""},"a52":{"marks":["de boom zonder naam","spiegel"],"note":"Het scharnier van de serie. Herkenning zonder naam."},"a53":{"marks":["Gerrit","leert volgen","verbonden met de Bron"],"note":""},"a54":{"marks":["de boom zonder naam","schaduw geven"],"note":""},"a55":{"marks":["de lege regel","de bewaarders"],"note":"","readings":["De naam van de boom.","De naam van de Tuinman.","Beide."]},"a56":{"marks":["drempel","Gerrit"],"note":""},"a57":{"marks":["Ir HaShomer","de bewaarders"],"note":"Stad van de Bewaarder. In de vloersteen van de poort gegraveerd."},"a58":{"marks":["de bewaarders","bewerken en verzorgen","geven"],"note":""},"a59":{"marks":["wortel schieten","woordzaaiing"],"note":""},"a60":{"marks":["schaduw geven","woordzaaiing"],"note":""},"a61":{"marks":["de boom zonder naam","de lege regel"],"note":"De eerste en enige volledige naamgeving."},"a62":{"marks":["Gerrit","ontvangen"],"note":""},"a63":{"marks":["Gerrit","de pen"],"note":""},"a64":{"marks":["de gouden stad","de zoektocht naar de gouden stad"],"note":""},"a65":{"marks":["verbonden","bron","verbonden met de Bron"],"note":"De woorden van de jungle komen thuis als persoonlijke conclusie."},"a66":{"marks":["thuiskomen","woordzaaiing"],"note":""},"a67":{"marks":["spiegel","drempel"],"note":""},"a68":{"marks":["de pen"],"note":""},"a69":{"marks":["Gerrit"],"note":""},"a70":{"marks":["het teken","De Tuinman","verbonden met de Bron"],"note":"Het enige bord dat de naam uitspreekt."},"a71":{"marks":["de kop","De Tuinman"],"note":""},"a72":{"marks":["schaduw geven","De Tuinman"],"note":""},"a73":{"marks":["ontvangen","verbonden met de Bron"],"note":""},"a74":{"marks":["De Tuinman","de bewaarders"],"note":""},"a75":{"marks":["de kop","de tafel"],"note":""},"a76":{"marks":["de pen","drempel","spiegel"],"note":""},"a77":{"marks":["de kop"],"note":""},"a78":{"marks":["vasthouden en loslaten","spiegel"],"note":""},"a79":{"marks":["de tafel","de kop"],"note":""},"a80":{"marks":["bron","verbonden met de Bron"],"note":""},"a81":{"marks":["thuiskomen"],"note":""},"a82":{"marks":["de pot"],"note":"Belofte van groei, geen afronding."},"a1002":{"marks":[],"note":""},"undefined":{"marks":[],"note":""},"a1005":{"marks":[],"note":""},"a1006":{"marks":[],"note":""}},"marks":{"woordzaaiing":{"meaning":"woorden die als botanisch feit geplant worden en later meer betekenen"},"Ir HaShomer":{"kind":"place","meaning":"עִיר הַשּׁוֹמֵר, Stad van de Bewaarder"},"de zoektocht naar de gouden stad":{"layer":"1 · oppervlak"},"de boom zonder naam":{"layer":"2 · voor wie rondkijkt"},"verbonden met de Bron":{"layer":"3 · voor wie zoekt"},"de gouden stad":{},"drempel":{},"spiegel":{},"overvloed":{},"gemeenschap":{},"verbonden":{},"bron":{},"bewerken en verzorgen":{},"de lege regel":{},"zwijgen":{},"grijpen":{},"vasthouden en loslaten":{},"dorst":{},"het contract":{},"de kruik":{},"lege handen":{},"ontvangen":{},"de kop":{},"rusten":{},"de pot":{},"het teken":{},"geven":{},"schaduw geven":{},"wortel schieten":{},"de pen":{},"thuiskomen":{},"de tafel":{},"Gerrit":{"kind":"character"},"Saya":{"kind":"character"},"De Tuinman":{"kind":"character"},"het kind":{"kind":"character"},"de bewaarders":{"kind":"character"},"zeker van zichzelf":{"trait of":"Gerrit"},"tekenaar":{"trait of":"Gerrit"},"leert volgen":{"trait of":"Gerrit"},"wijst alleen":{"trait of":"Saya"},"geeft weg":{"trait of":"De Tuinman"},"net gemist":{"trait of":"De Tuinman"}},"links":[{"from":"a9","to":"a3","label":"aan de lezer overgedragen"},{"from":"a7","to":"a65","label":"komt thuis"},{"from":"a8","to":"a43","label":"op de schors"},{"from":"a8","to":"a65","label":"komt thuis"},{"from":"a43","to":"a80","label":"wordt gebed"},{"from":"a18","to":"a55","label":"omcirkeld"},{"from":"a18","to":"a61","label":"gevuld"},{"from":"a17","to":"a52","label":"herkend"},{"from":"a16","to":"a53","label":""},{"from":"a12","to":"a58","label":"voltooit zijn boog"},{"from":"a28","to":"a38","label":"de oase"},{"from":"a25","to":"a39","label":"gelest"},{"from":"a34","to":"a41","label":"geopend"},{"from":"a35","to":"a37","label":"zij blijft, hij gaat"},{"from":"a32","to":"a78","label":"wordt gebed"},{"from":"a39","to":"a71","label":"uitgesproken"},{"from":"a39","to":"a77","label":""},{"from":"a48","to":"a70","label":"gelezen"},{"from":"a46","to":"a82","label":""},{"from":"a63","to":"a76","label":"de pen gaat over"},{"from":"a4","to":"a62","label":"veroveraar wordt gast"},{"from":"a1","to":"a64","label":"beantwoord"},{"from":"a1","to":"a73","label":"gevonden, maar anders"},{"from":"a56","to":"a67","label":"kijk omhoog"},{"from":"a75","to":"a79","label":""}],"ledger":[{"vessel":"De gouden stad","anchor":"a1","dir":1,"amt":3,"currency":"verlangen"},{"vessel":"De gouden stad","anchor":"a4","dir":1,"amt":1,"currency":"zekerheid"},{"vessel":"De gouden stad","anchor":"a10","dir":1,"amt":1,"currency":"verlangen"},{"vessel":"De gouden stad","anchor":"a21","dir":-1,"amt":3,"currency":"zekerheid"},{"vessel":"De gouden stad","anchor":"a30","dir":-1,"amt":3,"currency":"verlangen"},{"vessel":"De gouden stad","anchor":"a64","dir":-1,"amt":1,"currency":"verlangen"},{"vessel":"De gouden stad","anchor":"a73","dir":-1,"amt":1,"currency":"verlangen"},{"vessel":"De boom zonder naam","anchor":"a16","dir":1,"amt":3,"currency":"raadsel"},{"vessel":"De boom zonder naam","anchor":"a17","dir":1,"amt":1,"currency":"raadsel"},{"vessel":"De boom zonder naam","anchor":"a18","dir":1,"amt":3,"currency":"raadsel"},{"vessel":"De boom zonder naam","anchor":"a52","dir":1,"amt":1,"currency":"ontzag"},{"vessel":"De boom zonder naam","anchor":"a55","dir":1,"amt":1,"currency":"raadsel"},{"vessel":"De boom zonder naam","anchor":"a61","dir":-1,"amt":3,"currency":"raadsel"},{"vessel":"De boom zonder naam","anchor":"a61","dir":-1,"amt":3,"currency":"raadsel"},{"vessel":"De boom zonder naam","anchor":"a60","dir":-1,"amt":1,"currency":"ontzag"},{"vessel":"De kruik","anchor":"a34","dir":1,"amt":3,"currency":"raadsel"},{"vessel":"De kruik","anchor":"a36","dir":1,"amt":1,"currency":"vertrouwen"},{"vessel":"De kruik","anchor":"a41","dir":-1,"amt":3,"currency":"raadsel"},{"vessel":"De kruik","anchor":"a43","dir":-1,"amt":1,"currency":"vertrouwen"},{"vessel":"Het woord bron","anchor":"a8","dir":1,"amt":1,"currency":"raadsel"},{"vessel":"Het woord bron","anchor":"a19","dir":1,"amt":1,"currency":"raadsel"},{"vessel":"Het woord bron","anchor":"a26","dir":1,"amt":1,"currency":"dorst"},{"vessel":"Het woord bron","anchor":"a43","dir":-1,"amt":1,"currency":"raadsel"},{"vessel":"Het woord bron","anchor":"a65","dir":-1,"amt":3,"currency":"raadsel"},{"vessel":"Het woord bron","anchor":"a80","dir":-1,"amt":1,"currency":"dorst"},{"vessel":"De kop aan de tafel","anchor":"a39","dir":1,"amt":3,"currency":"verwondering"},{"vessel":"De kop aan de tafel","anchor":"a71","dir":-1,"amt":3,"currency":"verwondering"},{"vessel":"De kop aan de tafel","anchor":"a77","dir":-1,"amt":1,"currency":"verwondering"},{"vessel":"Het teken op het hout","anchor":"a48","dir":1,"amt":3,"currency":"raadsel"},{"vessel":"Het teken op het hout","anchor":"a55","dir":1,"amt":1,"currency":"raadsel"},{"vessel":"Het teken op het hout","anchor":"a70","dir":-1,"amt":3,"currency":"raadsel"}],"currents":[{"name":"Spanning","kind":"amount","samples":{"p0":0.11,"p1":0.07,"p2":0.2,"p3":0.13,"p4":0.16,"p5":0.26,"p6":0.1,"p7":0.2,"p8":0.25,"p9":0.19,"p10":0.25,"p11":0.23,"p12":0.22,"p13":0.36,"p14":0.26,"p15":0.32,"p16":0.42,"p17":0.34,"p18":0.52,"p19":0.57,"p20":0.54,"p21":0.7,"p22":0.59,"p23":0.55,"p24":0.63,"p25":0.51,"p26":0.7,"p27":0.78,"p28":0.71,"p29":0.83,"p30":0.42,"p31":0.31,"p32":0.38,"p33":0.27,"p34":0.22,"p35":0.36,"p36":0.25,"p37":0.31,"p38":0.34,"p39":0.24,"p40":0.44,"p41":0.46,"p42":0.45,"p43":0.61,"p44":0.27,"p45":0.25,"p46":0.29,"p47":0.15,"p48":0.22,"p49":0.21,"p50":0.09,"p51":0.17,"p52":0.1,"p53":0.21,"p54":0.29,"p55":0.17,"p56":0.18,"p57":0.22,"p58":0.09,"p59":0.18,"p60":0.17,"p61":0.08,"p62":0.18,"p63":0.11,"p64":0.09,"p65":0.17,"p66":0.06,"p67":0.1},"intended":{"p0":0.1,"p1":0.12,"p2":0.14,"p3":0.16,"p4":0.18,"p5":0.2,"p6":0.15,"p7":0.18,"p8":0.22,"p9":0.25,"p10":0.2,"p11":0.23,"p12":0.27,"p13":0.3,"p14":0.3,"p15":0.33,"p16":0.37,"p17":0.4,"p18":0.5,"p19":0.55,"p20":0.6,"p21":0.65,"p22":0.6,"p23":0.58,"p24":0.57,"p25":0.55,"p26":0.7,"p27":0.73,"p28":0.77,"p29":0.8,"p30":0.4,"p31":0.36,"p32":0.33,"p33":0.29,"p34":0.25,"p35":0.3,"p36":0.3,"p37":0.3,"p38":0.3,"p39":0.3,"p40":0.4,"p41":0.45,"p42":0.5,"p43":0.55,"p44":0.3,"p45":0.27,"p46":0.23,"p47":0.2,"p48":0.2,"p49":0.18,"p50":0.15,"p51":0.13,"p52":0.1,"p53":0.25,"p54":0.23,"p55":0.21,"p56":0.19,"p57":0.17,"p58":0.15,"p59":0.15,"p60":0.14,"p61":0.14,"p62":0.13,"p63":0.13,"p64":0.12,"p65":0.11,"p66":0.11,"p67":0.1}},{"name":"Dorst","kind":"amount","samples":{"p0":0.02,"p1":0.05,"p2":0.09,"p3":0.02,"p4":0.09,"p5":0.06,"p6":0.02,"p7":0.11,"p8":0.03,"p9":0.02,"p10":0.11,"p11":0.02,"p12":0.09,"p13":0.14,"p14":0.04,"p15":0.14,"p16":0.1,"p17":0.05,"p18":0.46,"p19":0.43,"p20":0.52,"p21":0.65,"p22":0.69,"p23":0.72,"p24":0.68,"p25":0.54,"p26":0.65,"p27":0.63,"p28":0.63,"p29":0.76,"p30":0.26,"p31":0.23,"p32":0.22,"p33":0.05,"p34":0.08,"p35":0.07,"p36":0.02,"p37":0.1,"p38":0.03,"p39":0.02,"p40":0.11,"p41":0.02,"p42":0.05,"p43":0.09,"p44":0.02,"p45":0.06,"p46":0.03,"p47":0.02,"p48":0.08,"p49":0.02,"p50":0.02,"p51":0.08,"p52":0.02,"p53":0.03,"p54":0.05,"p55":0.02,"p56":0.07,"p57":0.02,"p58":0.02,"p59":0.08,"p60":0.02,"p61":0.02,"p62":0.07,"p63":0.02,"p64":0.04,"p65":0.05,"p66":0.02,"p67":0.07},"intended":{"p0":0.05,"p1":0.05,"p2":0.05,"p3":0.05,"p4":0.05,"p5":0.05,"p6":0.05,"p7":0.05,"p8":0.05,"p9":0.05,"p10":0.05,"p11":0.07,"p12":0.08,"p13":0.1,"p14":0.1,"p15":0.1,"p16":0.1,"p17":0.1,"p18":0.4,"p19":0.47,"p20":0.53,"p21":0.6,"p22":0.75,"p23":0.7,"p24":0.65,"p25":0.6,"p26":0.6,"p27":0.63,"p28":0.67,"p29":0.7,"p30":0.3,"p31":0.24,"p32":0.18,"p33":0.11,"p34":0.05,"p35":0.05,"p36":0.05,"p37":0.05,"p38":0.05,"p39":0.05,"p40":0.05,"p41":0.05,"p42":0.05,"p43":0.05,"p44":0.02,"p45":0.02,"p46":0.02,"p47":0.02,"p48":0.02,"p49":0.02,"p50":0.02,"p51":0.02,"p52":0.02,"p53":0.02,"p54":0.02,"p55":0.02,"p56":0.02,"p57":0.02,"p58":0.02,"p59":0.02,"p60":0.02,"p61":0.02,"p62":0.02,"p63":0.02,"p64":0.02,"p65":0.02,"p66":0.02,"p67":0.02}},{"name":"Hoop","kind":"amount","samples":{"p0":0.24,"p1":0.37,"p2":0.33,"p3":0.32,"p4":0.44,"p5":0.36,"p6":0.4,"p7":0.48,"p8":0.41,"p9":0.53,"p10":0.42,"p11":0.36,"p12":0.49,"p13":0.43,"p14":0.42,"p15":0.51,"p16":0.4,"p17":0.46,"p18":0.34,"p19":0.22,"p20":0.31,"p21":0.26,"p22":0.15,"p23":0.31,"p24":0.27,"p25":0.33,"p26":0.36,"p27":0.3,"p28":0.42,"p29":0.48,"p30":0.54,"p31":0.68,"p32":0.67,"p33":0.67,"p34":0.81,"p35":0.66,"p36":0.7,"p37":0.78,"p38":0.68,"p39":0.78,"p40":0.77,"p41":0.73,"p42":0.87,"p43":0.84,"p44":0.82,"p45":0.93,"p46":0.84,"p47":0.9,"p48":0.94,"p49":0.85,"p50":0.96,"p51":0.95,"p52":0.9,"p53":0.96,"p54":0.89,"p55":0.89,"p56":0.98,"p57":0.89,"p58":0.96,"p59":0.94,"p60":0.85,"p61":0.96,"p62":0.93,"p63":0.89,"p64":0.98,"p65":0.93,"p66":0.95,"p67":0.98},"intended":{}},{"name":"Breath","kind":"pattern","modes":["plain","lyric","song"],"intended":{},"samples":{"p0":"plain","p1":"plain","p2":"plain","p3":"song","p4":"plain","p5":"song","p6":"plain","p7":"plain","p8":"plain","p9":"song","p10":"plain","p11":"plain","p12":"plain","p13":"song","p14":"plain","p15":"plain","p16":"plain","p17":"song","p18":"plain","p19":"plain","p20":"lyric","p21":"song","p22":"plain","p23":"plain","p24":"plain","p25":"song","p26":"plain","p27":"plain","p28":"plain","p29":"song","p30":"plain","p31":"plain","p32":"plain","p33":"song","p34":"song","p35":"plain","p36":"plain","p37":"plain","p38":"song","p39":"song","p40":"plain","p41":"plain","p42":"plain","p43":"song","p44":"plain","p45":"plain","p46":"plain","p47":"song","p48":"plain","p49":"plain","p50":"lyric","p51":"song","p52":"song","p53":"plain","p54":"plain","p55":"plain","p56":"plain","p57":"song","p58":"song","p59":"plain","p60":"plain","p61":"plain","p62":"song","p63":"song","p64":"song","p65":"song","p66":"plain","p67":"song"}}],"embers":[{"anchor":"a7","holder":"the reader","state":"warm","echoes":["a65"]},{"anchor":"a8","holder":"the reader","state":"warm","echoes":["a19","a26","a43","a65","a80"]},{"anchor":"a9","holder":"Gerrit","state":"warm","echoes":["a3","a29"]},{"anchor":"a12","holder":"the reader","state":"warm","echoes":["a58"]},{"anchor":"a18","holder":"Gerrit","state":"warm","echoes":["a55","a61"]},{"anchor":"a17","holder":"Gerrit","state":"warm","echoes":["a52"]},{"anchor":"a28","holder":"het kind","state":"warm","echoes":["a38"]},{"anchor":"a32","holder":"Gerrit","state":"warm","echoes":["a37","a78"]},{"anchor":"a34","holder":"Saya","state":"warm","echoes":["a41"]},{"anchor":"a39","holder":"De Tuinman","state":"warm","echoes":["a71","a77","a79"]},{"anchor":"a46","holder":"De Tuinman","state":"warm","echoes":["a82"]},{"anchor":"a48","holder":"De Tuinman","state":"warm","echoes":["a70"]},{"anchor":"a56","holder":"Gerrit","state":"warm","echoes":["a67"]},{"anchor":"a63","holder":"Gerrit","state":"warm","echoes":["a76"]},{"anchor":"a68","holder":"the reader","state":"warm","echoes":[]},{"anchor":"a1002","holder":"","state":"warm","echoes":[]}],"secrets":[{"name":"Wie de Tuinman is","text":"De Tuinman is Jezus. Zijn naam staat alleen als ישוע op het hout, zonder vertaling, tot de uitnodiging.","origin":"a48","parties":{"the reader":[{"p":"p31","st":"suspects"},{"p":"p54","st":"knows"}],"Gerrit":[{"p":"p37","st":"suspects"},{"p":"p54","st":"knows"}],"Saya":[{"p":"p0","st":"knows"}],"De Tuinman":[{"p":"p0","st":"knows"}],"de bewaarders":[{"p":"p0","st":"knows"}]}},{"name":"Wat er in de kruik zit","text":"Zaden in een gevouwen blad, en schors met één woord: bron.","origin":"a34","parties":{"the reader":[{"p":"p32","st":"suspects"},{"p":"p33","st":"knows"}],"Gerrit":[{"p":"p32","st":"suspects"},{"p":"p33","st":"knows"}],"Saya":[{"p":"p0","st":"knows"}],"De Tuinman":[{"p":"p0","st":"knows"}]}},{"name":"De naam van de boom","text":"De boom is de Boom des Levens, een olijf van vijftien eeuwen. De stad heeft de naam altijd gekend.","origin":"a18","parties":{"the reader":[{"p":"p40","st":"suspects"},{"p":"p46","st":"knows"}],"Gerrit":[{"p":"p42","st":"suspects"},{"p":"p46","st":"knows"}],"Saya":[{"p":"p0","st":"knows"}],"de bewaarders":[{"p":"p0","st":"knows"}],"De Tuinman":[{"p":"p0","st":"knows"}]}},{"name":"Waarom Saya stopt","text":"Zij is een afspiegeling van de Bruid: zij wijst naar de Bruidegom zonder de ontmoeting te vervangen. Haar armband is een huwelijksteken. Nooit uitleggen.","origin":"a35","parties":{"the reader":[{"p":"p28","st":"suspects"}],"Saya":[{"p":"p0","st":"knows"}],"De Tuinman":[{"p":"p0","st":"knows"}]}}],"strata":{"p0":[{"label":"Laid down at 21:59","html":"In 1649 voer Gerrit van der Berg uit om <span class=\"a\" data-a=\"a1\">een stad van goud te vinden, en een boom waarvan verteld werd dat hij het leven schenkt</span>. Hij hield een dagboek bij. Die bladzijden liggen hier, verspreid over deze tuin, van de eerste landing tot aan de laatste boom."},{"label":"Bord bij het vertrek, Amsterdamse haven","html":"Men vertelt dat in de verre tropen een gouden stad ligt, en in haar hart een boom die eeuwig leven schenkt. Waar koningen en conquistadores faalden, zal een Hollandse koopman slagen. Morgen vaar ik. Ik draag kaarten, instrumenten en vastberadenheid."}],"p8":[{"label":"Briefje op het prikbord, jungle","html":"Er is hier iets wat ik niet kan beschrijven. Geen plant, geen dier. Eerder een gevoel van richting. Alsof dit alles ergens heen wijst. Ik ga verder. Volg mijn spoor."}],"p26":[{"label":"Eerdere versie, publiekspagina","html":"De VOC verbrandde wat het niet kon bezitten. Gisternacht verbrandde ik mijn verlangen om te bezitten. Misschien is dat het begin."}],"p44":[{"label":"Eerdere versie, voor de naamswijziging","html":"Ik ben aangekomen. Het dorp draagt een naam die ik eerst niet verstond: Kfar Shamar, het dorp der bewaarders."}],"p3":[{"label":"Eerste welkomstbord","html":"Elf bladzijden, verspreid over de tuin. Zij staan op volgorde, van de jungle tot aan het dorp achterin."}]},"deep":["De kapitein, voor het vertrek: er zit genoeg goud in specerijen, van der Berg. Laat de Spanjaarden de legenden achternazitten.","Saya is een afspiegeling van de Bruid. Haar armband aan de drempel van de woestijn is een huwelijksteken van de gemeenschap die de Tuinman al kent.","Gerrit verlaat de VOC niet en zweert de handel niet af. Hij verbrandt zijn hebzucht en zet dezelfde routes en middelen in voor het tegenovergestelde.","De moeder van deze zaden staat vlak achter de doorgang. Je bent er de hele tijd naartoe gelopen. Kijk omhoog als je door de poort loopt. (briefje van de Tuinman bij de pot)","Ik ben niet de eerste die hier is binnengekomen met lege handen.","Er is nog meer te lezen voor wie terugkomt: nieuwe bladzijden waarin Gerrit schrijft van binnen de stad, niet meer als zoeker."],"goal":500,"ruleIgnore":[],"ruleShow":true,"ruleScope":"book","layers":[{"id":"surface","name":"Surface","order":1,"description":"what everyone reads walking past"},{"id":"middle","name":"Middle","order":2,"description":"for those who look around"},{"id":"deep","name":"Deep","order":3,"description":"for those who seek it out"}],"layerGranularity":"word","detail":null,"rules":[{"id":"r1","on":true,"kind":"avoid","find":"Pieter","use":"Gerrit","note":"The main character is always Gerrit van der Berg."},{"id":"r2","on":true,"kind":"avoid","find":"Kfar Shamar","use":"Ir HaShomer","note":"The city is Ir HaShomer, City of the Keeper."},{"id":"r3","on":true,"kind":"avoid","find":"dorp","use":"stad","note":"Ir HaShomer is a city. The real kweekdorpen stay villages."},{"id":"r4","on":true,"kind":"avoid","find":"magisch","use":"wonderbaarlijk","note":"Use creation language, never magic."},{"id":"r5","on":true,"kind":"avoid","find":"magische","use":"wonderbaarlijke","note":"Use creation language, never magic."},{"id":"r6","on":true,"kind":"avoid","find":"zonde","note":"No insider language in signage."},{"id":"r7","on":true,"kind":"avoid","find":"verlossing","note":"No insider language in signage."},{"id":"r8","on":true,"kind":"avoid","find":"bekering","note":"No insider language in signage."},{"id":"r9","on":true,"kind":"avoid","find":"gered","note":"No insider language in signage."},{"id":"r10","on":true,"kind":"notBefore","find":"Saya","ch":1,"note":"Saya first appears in the sub-tropical zone."},{"id":"r11","on":true,"kind":"notAfter","find":"Saya","ch":3,"note":"Saya never appears in the Theatre or Ir HaShomer. Her absence is part of the story."},{"id":"r12","on":true,"kind":"notBefore","find":"Boom des Levens","ch":4,"note":"The tree is named for the first and only time in Ir HaShomer."},{"id":"r13","on":true,"kind":"notBefore","find":"Jezus","ch":5,"note":"The Gardener’s name is spoken only in the invitation."},{"id":"r14","on":true,"kind":"pattern","find":"\\bSaya\\b[^.!?]*\\b(hij|hem)\\b","note":"Saya is always zij, haar, ze."},{"id":"r15","on":true,"kind":"pattern","find":"Teeninga(?!\\s+Foundation)","note":"Always the full name: Teeninga Foundation."},{"id":"r16","on":true,"kind":"pattern","find":"[—–]|\\s-\\s","note":"No dashes in display text. Write flowing sentences instead."}],"places":[{"id":1,"name":"Kust","x":24,"y":180},{"id":2,"name":"Jungle","x":61,"y":129},{"id":3,"name":"Handelspost","x":112,"y":112},{"id":4,"name":"Canyon","x":168,"y":74},{"id":5,"name":"Rivierdal","x":204,"y":104},{"id":6,"name":"Oase","x":238,"y":140},{"id":7,"name":"Poort","x":262,"y":96},{"id":8,"name":"Ir HaShomer","x":286,"y":58},{"id":1003,"name":"test","x":75,"y":167}],"roads":[{"a":1,"b":2,"days":1},{"a":2,"b":3,"days":13},{"a":3,"b":4,"days":10},{"a":4,"b":5,"days":3},{"a":5,"b":6,"days":5},{"a":6,"b":7,"days":2},{"a":7,"b":8,"days":1},{"a":1,"b":1003,"days":1},{"a":1003,"b":2,"days":1}],"strokes":[[[67,110],[67,109],[67,109],[67,108],[68,108],[70,106],[71,105],[73,104],[74,104],[74,103],[74,102],[75,102],[76,102],[76,101],[77,101],[78,100],[79,99],[80,98],[80,98],[81,98],[81,98],[82,98],[84,100],[85,101],[86,103],[86,105],[86,106],[86,108],[86,109],[86,110],[86,110],[86,111]]],"lexicon":[{"root":"ir","meaning":"stad","words":["Ir HaShomer"]},{"root":"shomer","meaning":"bewaarder, wie bewaakt en verzorgt (Genesis 2:15)","words":["Ir HaShomer"]},{"root":"saya","meaning":"volledige zelfgave zonder verwachting","words":["Saya"]},{"root":"derech","meaning":"weg; watermerk op het welkomstbord","words":["דֶּרֶךְ"]},{"root":"chayim","meaning":"leven; watermerk op het slotbord","words":["חַיִּים"]},{"root":"yeshua","meaning":"redding; de naam op het hout","words":["ישוע"]}],"voices":{"Gerrit":{"manner":"Formeel zeventiende eeuws Nederlands. Warm maar afgemeten, nooit prekerig. Wordt rustiger naarmate hij minder bezit.","sayings":["Ik wist het enkel niet.","doch"],"never":["magisch","gered","zonde"]},"Saya":{"manner":"Nooit rechtstreeks gehoord. Alleen wat Gerrit van haar opschrijft. Weinig woorden, zij wijst liever.","sayings":["Een bron behoeft geen naam om haar werk te doen."],"never":[]},"De Tuinman":{"manner":"Alleen in de marge, in een warmere, rondere hand. Korte regels die als plantkunde lezen en meer betekenen.","sayings":["bron.","Wie ontvangt, draagt vrucht."],"never":[]},"het kind":{"manner":"Zegt één ding en wijst vooruit.","sayings":["Er is meer water, verderop."],"never":[]},"de bewaarders":{"manner":"Een collectieve hand, informeel, met schetsjes in de marge. Spreken als wie al weet.","sayings":[],"never":[]}}},"html":["<p data-p=\"p0\" class=\"\" data-layers=\"middle\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-middle)); --lym-count: 1;\">In 1649 voer <span class=\"a\" data-a=\"a1002\">Gerrit van der Berg </span>uit om <span class=\"a\" data-a=\"a1\">een stad van goud te vinden, en een boom waarvan verteld werd dat hij het leven schenkt</span>. Hij hield een dagboek bij. Die bladzijden liggen hier, verspreid over deze tuin, van de eerste landing tot aan de laatste boom.</p><p data-p=\"p1\">U hoeft niets te betalen en u hoeft zich nergens voor op te geven. Loop gewoon verder en let op de vergeelde bladen. Zij staan op volgorde, van de jungle tot aan de stad achterin. Leest u er één, dan leest u een fragment. Leest u ze alle, dan hebt u de hele reis gemaakt.</p><p data-p=\"p2\">Wat Gerrit onderweg ontdekte was niet wat hij zocht. Wij verklappen het niet. Wij zeggen enkel dat het de moeite waard is om tot het einde door te lopen, en dat <span class=\"a\" data-a=\"a2\">de planten om u heen niet toevallig staan waar zij staan</span>.</p><p data-p=\"p3\" class=\"song\">Neem de tijd. Kijk goed. <span class=\"a\" data-a=\"a3\">Volg het spoor dat zich voor u opent.</span></p><p data-p=\"p4\">Uw reis begint hier.</p><p data-p=\"p5\" class=\"song\">Twaalf bladzijden. Ongeveer veertig minuten. Kinderen mogen zoeken, volwassenen mogen lezen.</p>","<p data-p=\"p1004\"><br></p>","<p data-p=\"p6\" data-layers=\"middle\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-middle)); --lym-count: 1;\">Eerste dag aan land. <span class=\"a\" data-a=\"a4\">Ik had mij gewapend om een wildernis te onderwerpen</span>, doch ik vind <span class=\"a\" data-a=\"a5\">een overvloed die ik niet weet te benoemen</span>. Iedere plant biedt iets aan wie voorbijgaat: voedsel, geneesmiddel, schaduw, schoonheid. <span class=\"a\" data-a=\"a6\">Niets hier groeit voor zichzelf alleen.</span></p><p data-p=\"p7\">Ik heb de wortels bestudeerd en bemerk dat zij onder de grond <span class=\"a\" data-a=\"a7\">met elkander verbonden zijn</span>, als waren het de straten van een stad die ik niet zie. Het ene gewas reikt het andere voedsel aan. Het is alsof er <span class=\"a\" data-a=\"a8\">diep onder dit alles een bron ligt waaruit zij allen drinken</span>.</p><p data-p=\"p8\">Ik begrijp nog niet wat dit mij zeggen wil. Maar ik wil het weten, en <span class=\"a\" data-a=\"a9\">ik zal het spoor volgen dat zich voor mij opent</span>.</p><p data-p=\"p9\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, aan de onbekende kust, 12 september 1649.</p>","<p data-p=\"p10\"><span class=\"a\" data-layers=\"surface\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-surface)); --lym-count: 1;\"><span class=\"a\" data-layers=\"deep\" title=\"2 layers: Surface, Deep\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-surface)); --lym2: rgb(var(--lyc-deep)); --lym-count: 2;\"><span class=\"a\" data-layers=\"middle\" title=\"3 layers: Surface, Deep, Middle\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-surface)); --lym2: rgb(var(--lyc-deep)); --lym3: rgb(var(--lyc-middle)); --lym-count: 3;\">Veertien dagen aan de <span class=\"a\" data-layers=\"middle\" title=\"3 layers: Surface, Deep, Middle\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-surface)); --lym2: rgb(var(--lyc-deep)); --lym3: rgb(var(--lyc-middle)); --lym-count: 3;\">handelspost</span>. Drieënveertig nieuwe soorten heb ik beschreven. Vreemd genoeg <span class=\"a\" data-a=\"a10\">besteed ik mijn avonden liever aan het tekenen van een bloeiende klimplant dan aan het uitzetten van mijn route naar de gouden stad</span>.</span></span></span></p><p data-p=\"p11\"><span class=\"a\" data-layers=\"surface middle deep\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-surface)); --lym-count: 3; --lym2: rgb(var(--lyc-middle)); --lym3: rgb(var(--lyc-deep));\" title=\"3 layers: Surface, Middle, Deep\">Deze plek</span> is <span class=\"a\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-middle)); --lym-count: 1;\"><span class=\"a\" data-layers=\"surface middle deep\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-surface)); --lym-count: 3; --lym2: rgb(var(--lyc-middle)); --lym3: rgb(var(--lyc-deep));\" title=\"3 layers: Surface, Middle, Deep\">niet bij toeval zo <span class=\"a\" data-a=\"a1006\">weelderig</span></span><span class=\"a\" data-a=\"a1006\"></span></span><span class=\"a\" data-a=\"a1006\"></span>. Iemand heeft hier gewerkt. <span class=\"a\" data-a=\"a11\">De orde die ik zie is geen wildheid maar zorg.</span> Men heeft <span class=\"a\" data-a=\"a12\">de grond bewerkt, de gewassen verzorgd</span>, geduldig <span class=\"a\" data-a=\"a1005\">gewacht</span> op het juiste seizoen. Nu ik het eenmaal opmerk, kan ik het niet meer niet zien.</p><p data-p=\"p12\">Men spreekt mij van een gids, <span class=\"a\" data-a=\"a13\">Saya geheten</span>. Ik heb haar nog niet ontmoet. Doch overal waar ik kom zie ik <span class=\"a\" data-a=\"a14\">de sporen van haar hand</span>: een werktuig neergelegd, een tak teruggebogen, een plek vers omgespit. <span class=\"a\" data-a=\"a15\">Iets in mij begint te verschuiven, gelijk aarde die zich zet voor de regen.</span></p><p data-p=\"p13\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, aan de handelspost, september 1649.</p>","<p data-p=\"p14\" class=\"\" data-layers=\"middle\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-middle)); --lym-count: 1;\">Saya heeft mij heden naar een boom geleid die ik in geen enkel boek dat ik bezit kan thuisbrengen. <span class=\"a\" data-layers=\"surface\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-middle)); --lym-count: 2; --lym2: rgb(var(--lyc-surface));\" title=\"2 layers: Middle, Surface\">Het wonderlijke</span> is dit: <span class=\"a\" data-a=\"a16\">alle gewassen rondom schijnen naar hem toe te groeien</span>. De dieren rusten in zijn schaduw. De aarde om zijn voet is rijker dan elders.</p><p data-p=\"p15\"><span class=\"a\" data-layers=\"surface middle\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-surface)); --lym-count: 2; --lym2: rgb(var(--lyc-middle));\" title=\"2 layers: Surface, Middle\">Driemaal heb</span> ik hem getekend en driemaal mist mijn tekening het wezenlijke. <span class=\"a\" data-a=\"a17\">De kroon wil zich niet laten <span class=\"a\" data-layers=\"middle\" style=\"--lym1: rgb(var(--lyc-middle)); --lym-count: 1;\">vangen</span>.</span> Ik heb <span class=\"a\" data-a=\"a18\">de regel waar zijn naam zou moeten staan leeg gelaten</span>, want ik ken die naam niet.</p><p data-p=\"p16\">Saya zeide enkel dat <span class=\"a\" data-a=\"a19\">een bron geen naam behoeft om haar werk te doen</span>. De planten weten reeds wat ik nog leren moet. Ik heb het opgeschreven zonder het te begrijpen, en <span class=\"a\" data-a=\"a20\">zij glimlachte alsof juist dat goed was</span>.</p><p data-p=\"p17\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, aan de handelspost, 1649. De schets bleef onvoltooid.</p>","<p data-p=\"p18\">De woestijn heeft mij ingehaald. <span class=\"a\" data-a=\"a21\">Mijn kaart klopt niet meer.</span> De rotsen staan niet waar zij behoren te staan, en mijn instrumenten geven mij antwoorden die ik niet vertrouwen kan.</p><p data-p=\"p19\">Al wat ik in de jungle en aan de handelspost aan zekerheid had opgebouwd, verliest hier zijn grond. <span class=\"a\" data-a=\"a22\">Saya loopt voor mij uit doch kijkt niet om.</span> Misschien hoef ik de weg niet te kennen. Misschien is juist dat steeds mijn dwaling geweest, <span class=\"a\" data-a=\"a23\">dat ik meende alles te moeten weten en alles te moeten grijpen</span>.</p><p data-p=\"p20\"><span class=\"a\" data-a=\"a24\">Hier valt niets te grijpen. Hier blijft enkel het zien.</span> Voor het eerst sedert ik voet aan land zette, weet ik niet hoe het verder moet. En vreemd genoeg ben ik er niet bang voor.</p><p data-p=\"p21\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, in de canyon, oktober 1649.</p>","<p data-p=\"p22\"><span class=\"a\" data-a=\"a25\">Mijn water was op.</span> Ik, die uitgevaren was om dit land te onderwerpen, zou hier zijn omgekomen waren het niet om een kind. Niet ouder dan acht jaren bracht <span class=\"a\" data-a=\"a26\">het mij naar een bron die ik nimmer gevonden zou hebben</span>.</p><p data-p=\"p23\">Ik leef omdat een kind medelijden had met mijn onwetendheid. Die gedachte is mij zwaarder en zoeter dan ik zeggen kan. Al mijn kennis, al mijn kaarten, al mijn aanzien, en <span class=\"a\" data-a=\"a27\">het was een kind dat mij het leven hergaf</span>.</p><p data-p=\"p24\">Het wees vooruit en zeide dat <span class=\"a\" data-a=\"a28\">er meer water is, verderop</span>. Ik heb het gezien van de rotsen, een glinstering in de verte. Ik ga er heen. <span class=\"a\" data-a=\"a29\">Ik heb geleerd te volgen waar ik vroeger zou hebben bevolen.</span></p><p data-p=\"p25\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, het droge rivierdal, oktober 1649.</p>","<p data-p=\"p26\"><span class=\"a\" data-a=\"a30\">Vannacht heb ik mijn contract verbrand.</span> Niet uit wanhoop, maar uit helderheid. De voorwaarden die wij overeenkwamen, de winsten, de ladingen en de tarieven van onttrekking, <span class=\"a\" data-a=\"a31\">beschrijven een leven dat ik niet langer begeer</span>.</p><p data-p=\"p27\">Het vuur was klein. De opluchting was groot. <span class=\"a\" data-a=\"a32\">Ik heb vastgehouden aan dingen die mij niet konden dragen</span>, en heden heb ik geleerd los te laten. De planten dezer streek doen niet anders. <span class=\"a\" data-a=\"a33\">Zij houden vast wat zij nodig hebben en laten de rest los</span>, en juist daardoor overleven zij de droogte.</p><p data-p=\"p28\">Saya is niet verder meegegaan. Aan de grens legde zij <span class=\"a\" data-a=\"a34\">een verzegelde kruik</span> neder, <span class=\"a\" data-a=\"a35\">wees met de hand vooruit, en bleef staan</span>. Ik weet niet wat de kruik bevat. Ik weet enkel dat ik haar zonder haar moet voortzetten, en dat <span class=\"a\" data-a=\"a36\">haar wijzen genoeg is</span>.</p><p data-p=\"p29\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, aan de grens van de woestijn, oktober 1649.</p>","<p data-p=\"p1001\"><br></p>","<p data-p=\"p30\"><span class=\"a\" data-a=\"a37\">Ik kwam met lege handen.</span> Het contract verbrand, de gids achtergebleven, niets dan een kruik die ik niet had geopend. En zie, ik trof geen wildernis aan en geen goud, maar <span class=\"a\" data-a=\"a38\">een gemeenschap die deelt zonder iets terug te verlangen</span>.</p><p data-p=\"p31\"><span class=\"a\" data-a=\"a39\">Er stond een kop voor mij klaar. Ik heb niemand hem zien neerzetten.</span> Aan deze tafel is altijd plaats, en men verwachtte mij voordat ik mijzelf had aangekondigd. <span class=\"a\" data-a=\"a40\">Voor het eerst rust ik, niet als beloning na de arbeid, maar als begin.</span></p><p data-p=\"p32\">Ik heb de kruik geopend. Daarin lagen <span class=\"a\" data-a=\"a41\">zaden, gewikkeld in een blad, en een stuk schors met één woord in een schrift dat ik niet lezen kan</span>. <span class=\"a\" data-a=\"a42\">Een hand, warmer dan de mijne, heeft dat woord reeds gekend.</span></p><p data-p=\"p33\" class=\"song\">In de marge, in een andere hand: <span class=\"a\" data-a=\"a43\">bron</span>.</p><p data-p=\"p34\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, in de oase, 1649.</p>","<p data-p=\"p35\"><span class=\"a\" data-a=\"a44\">Iemand is hier telkens juist geweest.</span> De spade staat in de aarde, de gieter lekt nog op de steen, de stekken zijn vers geplant en de grond is nog vochtig. <span class=\"a\" data-a=\"a45\">Zijn stem hoor ik om de hoeken, soms neuriënd, soms in gesprek met een ander, doch nimmer recht voor mij.</span></p><p data-p=\"p36\">Men noemt hem de Tuinman. Hij heeft de zaden uit de kruik geplant in <span class=\"a\" data-a=\"a46\">een kleine pot</span>, alsof hij reeds wist dat zij zouden ontkiemen. <span class=\"a\" data-a=\"a47\">Die pot laat ik hier staan, want ik wil terugkeren om te zien wat opkomt.</span></p><p data-p=\"p37\">Op het hout vond ik <span class=\"a\" data-a=\"a48\">een teken gesneden, in letters die ik niet ken</span>. Ik heb het nageschreven zonder het te verstaan. Wat hij plant, herstelt. Wat hij heeft, geeft hij weg. <span class=\"a\" data-a=\"a49\">Zijn rijkdom schijnt te bestaan in wat hij wegschenkt, en niet in wat hij houdt.</span></p><p data-p=\"p38\" class=\"song\">In de marge, in een andere hand: <span class=\"a\" data-a=\"a50\">Wie ontvangt, draagt vrucht.</span></p><p data-p=\"p39\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, bij de werkbank, 1649.</p>","<p data-p=\"p40\">Heden keek ik op, en <span class=\"a\" data-a=\"a51\">ik herkende hem</span>. De boom waarvan de kroon zich telkens boven het geboomte verhief, in de jungle, aan de handelspost, zelfs boven de rotsen van de woestijn, het was steeds dezelfde. <span class=\"a\" data-a=\"a52\">Ik heb hem de gehele reis reeds gezien. Ik wist enkel niet wat ik zag.</span></p><p data-p=\"p41\">Hij heeft mij niet gevolgd. Ik ben naar hem toe gegaan, zonder het te beseffen. <span class=\"a\" data-a=\"a53\">Iedere schrede, ook die welke mij verloren scheen, liep naar hem toe.</span> De schaduw die ik voor toeval hield, was zijn schaduw, <span class=\"a\" data-a=\"a54\">reeds over mij uitgestrekt voordat ik zijn naam kon vragen</span>.</p><p data-p=\"p42\">Voor mij ligt een poort. Men zegt mij dat <span class=\"a\" data-a=\"a55\">zijn naam aan gene zijde geschreven staat, in de hand van hen die er eerder kwamen</span>. <span class=\"a\" data-a=\"a56\">Ik ga er onder door, en ik zie omhoog.</span></p><p data-p=\"p43\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, voor de poort, 1649.</p>","<p data-p=\"p44\">Ik ben aangekomen. De stad draagt een naam die ik eerst niet verstond: <span class=\"a\" data-a=\"a57\">Ir HaShomer, de stad der bewaarders</span>. Deze mensen leven anders dan de kooplieden die ik kende. <span class=\"a\" data-a=\"a58\">Zij bewaren wat hun is toevertrouwd, zij bewerken wat groeit en zij geven weg zonder bijhouding.</span></p><p data-p=\"p45\">In het midden staat de boom. Nu ik onder hem sta, zie ik de stam, de wortels, de schaduw. <span class=\"a\" data-a=\"a59\">Zijn wortels gaan dieper dan hij hoog is</span>, en daarom kan hij niet omvallen, niet uitdrogen, niet worden weggedreven. Vijftien eeuwen heeft hij hier reeds gestaan, ouder dan mijn vaderland, en <span class=\"a\" data-a=\"a60\">hij geeft schaduw aan geslachten die hij nimmer zag</span>.</p><p data-p=\"p46\">In de aantekeningen van hen die mij voorgingen vond ik zijn naam, en ik heb hem overgeschreven in mijn dagboek als een kind dat voor het eerst een woord leert: <span class=\"a\" data-a=\"a61\">de Boom des Levens</span>. <span class=\"a\" data-a=\"a62\">Ik schrijf het niet als veroveraar maar als gast die ontvangen is.</span></p><p data-p=\"p47\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, te Ir HaShomer, 1649.</p>","<p data-p=\"p48\"><span class=\"a\" data-a=\"a63\">Hier leg ik mijn pen neder.</span> Mijn zoektocht is ten einde, doch niet zoals ik mij die had voorgesteld. Ik voer uit om een stad van goud te vinden en een boom die het leven schenkt. <span class=\"a\" data-a=\"a64\">Het goud heb ik niet gevonden, en de boom bleek iets anders te zijn dan een buit om mee te voeren.</span></p><p data-p=\"p49\">De woorden die ik onderweg leerde, verbonden en bron, schreef ik eerst als waarneming aan een plant. Nu schrijf ik ze van mijzelf. <span class=\"a\" data-a=\"a65\">Ik was altijd reeds verbonden met de Bron. Ik wist het enkel niet.</span> Heel de reis was geen tocht naar een verre plaats, maar <span class=\"a\" data-a=\"a66\">een thuiskomen naar wat van den beginne waar was</span>.</p><p data-p=\"p50\">Indien gij dit leest, zijt gij de weg reeds afgelegd. <span class=\"a\" data-a=\"a67\">Kijk omhoog. Gij weet nu wat gij ziet.</span></p><p data-p=\"p51\" class=\"song\">Onder de laatste regel, kleiner: <span class=\"a\" data-a=\"a68\">Er is nog meer te lezen voor wie terugkomt.</span></p><p data-p=\"p52\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, aan de voet van de boom, te Ir HaShomer, 1649.</p>","<p data-p=\"p53\">Ik heb u door mijn gehele reis meegenomen, van de eerste landing tot deze boom. <span class=\"a\" data-a=\"a69\">Sta mij toe nu eenvoudig te zijn, want ik heb te lang in raadselen gesproken.</span></p><p data-p=\"p54\">De Tuinman die ik nimmer recht voor mij zag, draagt een naam. <span class=\"a\" data-a=\"a70\">In het schrift op het hout staat geschreven: Jezus.</span> Hij is de bron waaruit al die planten dronken zonder het te weten, en waaruit ook ik dronk zonder het te weten. Hij is het <span class=\"a\" data-a=\"a71\">die de kop reeds had ingeschonken voordat ik erom vroeg</span>, die mij ontving toen ik met lege handen kwam, <span class=\"a\" data-a=\"a72\">die mijn schaduw werd voordat ik zijn naam kende</span>.</p><p data-p=\"p55\">Wat ik zocht in een stad van goud, vond ik in Hem: <span class=\"a\" data-a=\"a73\">het leven dat eeuwig is, vrij gegeven en niet verdiend</span>. Gij hoeft het niet te verdienen. Gij hoeft het enkel te ontvangen, gelijk een plant het water ontvangt, en gelijk ik de kop ontving die reeds was ingeschonken.</p><p data-p=\"p56\">Indien gij dit verlangt, spreek het Hem toe in uw eigen woorden. Zeg Hem dat gij thuis wilt komen bij de Bron. <span class=\"a\" data-a=\"a74\">Hij heeft op u gewacht zoals de stad op mij wachtte.</span> <span class=\"a\" data-a=\"a75\">Er is een plaats aan de tafel, en die plaats is voor u.</span></p><p data-p=\"p57\" class=\"song\">Kleiner, zonder druk: Wilt gij hierover spreken, dan horen de bewaarders van deze stad u graag. Er is geen haast. De uitnodiging blijft staan.</p><p data-p=\"p58\" class=\"song\">Gerrit van der Berg, en allen die na hem kwamen.</p>","<p data-p=\"p59\"><span class=\"a\" data-a=\"a76\">Gerrit legde zijn pen neer. Nu is het uw bladzijde.</span></p><p data-p=\"p60\">Hij kwam met lege handen aan, en <span class=\"a\" data-a=\"a77\">er stond al een kop voor hem klaar</span>. Zo werkt het. Niet omdat hij het verdiend had, maar omdat iemand hem verwacht had.</p><p data-p=\"p61\">Als u thuis wilt komen bij de Bron, kunt u dat gewoon zeggen. Hardop of in stilte, hier of onderweg naar huis, in uw eigen woorden of in deze:</p><p data-p=\"p62\" class=\"song\">Jezus,\n<span class=\"a\" data-a=\"a78\">Ik heb lang gezocht naar dingen die mij niet konden dragen.</span>\nIk kom met lege handen, en ik hoor dat dat genoeg is.</p><p data-p=\"p63\" class=\"song\">Dank U dat U er al was voordat ik het wist.\n<span class=\"a\" data-a=\"a79\">Dank U dat de plaats aan tafel al voor mij klaarstond.</span></p><p data-p=\"p64\" class=\"song\">Vergeef mij wat ik verkeerd deed en losliet noch opbiechtte.\nIk geef U mijn leven, zoals het is.\n<span class=\"a\" data-a=\"a80\">Wees vanaf vandaag mijn Bron.</span></p><p data-p=\"p65\" class=\"song\"><span class=\"a\" data-a=\"a81\">Ik wil thuiskomen.</span> Hier ben ik.\nAmen.</p><p data-p=\"p66\">Hebt u dit gebeden, dan is er iets begonnen en niet iets afgerond. <span class=\"a\" data-a=\"a82\">Een zaadje is nog geen boom.</span> Praat met iemand die deze weg al langer gaat, zoek een kerk in uw buurt, of laat het ons weten bij de kassa. Wij zijn blij voor u, en wij helpen u graag verder.</p><p data-p=\"p67\" class=\"song\">Er is een plaats aan de tafel, en die plaats is voor u.</p>"]}